Działalność Glogera obejmowała praktycznie wszystkie trzy zabory. Na przekór wszystkiemu starał się ocalać od niepamięci dziedzictwo Ojczyzny - jej historię, tradycję i kulturę. Zygmunt Gloger nie bał się zaborców. Najważniejsze dla niego było to, aby Polacy nie zapomnieli czym jest Polska i jak bogaty kulturowo jest nasz kraj. Cenił też polską ziemię za piękny krajobraz i bogactwo obyczajów. Ale przede wszystkim cenił naród polski. Wierzył w Polaków, chciał zadbać o wychowanie młodego pokolenia, aby młodzi Polacy znali swoją wartość, wiedzieli jak silny tworzą razem naród. Gloger pragnął, by młodzi ludzie byli dumni z własnej ojczyzny, chciał by w ich wychowaniu nie zabrakło takich wartości, jak honor a także miłość do swego kraju. Ale co najważniejsze chciał, by młody Polak nie bał się dumnie stawić czoła zaborcy i walczyć o wolność Polski. Twierdził, że wartość oświaty jest lekarstwem na problemy narodu polskiego.

 

Zaborcy poprzez zastraszanie i surowe kary za choćby najmniejszy objaw sprzeciwu lub patriotyzmu skutecznie wypleniali z serc Polaków ich polskość. Gloger, widząc to, odwoływał się do potrzeb człowieka. Jedną z potrzeb, jaka została odebrana Polakom podczas zaborów, było niewątpliwie posiadanie własnej ojczyzny - swojego małego kącika we wszechświecie. Uważał, że ojczyzna to dar, ale jednocześnie obowiązek i jeśli człowiek kocha swoją ojczyznę, to nie porzuci jej bez względu na to, co się stanie. Gdy atakowali zaborcy, starał się przekonać wszystkich Polaków, że Polska jest i będzie. Pomimo iż był z pokolenia pozytywistów, to wykazywał postawę romantyka. W swych marzeniach widział wolną Polskę – Polskę, która zrzuca z siebie brzemię zaborców. Za wszelką cenę chciał przekazać swoją optymistyczną wizję ojczyzny tym, którzy tracili nadzieję. Niewątpliwie Gloger był reprezentantem sfer intelektualnych polskiego społeczeństwa. Nie brał on bezpośredniego udziału w walce zbrojnej lecz walczył słowem. Walczył z bezradnością, utratą nadziei i strachem przed zaborcą. Z. Gloger swoim słowem dawał narodowi polskiemu nadzieję na wyzwolenie i lepsze jutro. Wyznawał  zasadę - „ ...w pracy ratunek nasz jedyny”. Uważał, że tylko dzięki pracy można uratować Polskę. Śmiało mogę stwierdzić, że dzięki Glogerowi wszyscy Polacy poczuli się spadkobiercami dziedzictwa polskiego.

 

Sądzę, że każdy zgodzi się z tym, iż Zygmunt Gloger był człowiekiem niezwykłym. Miał duży wkład w wyzwolenie Polski. Ponadto był osobą wszechstronną, napisał „Encyklopedię Staropolską”, zajmował się też historią narodu polskiego, archeologią i krajoznawstwem. Śmiało można powiedzieć, iż w miarę upływu czasu postać Glogera i jego znaczenie rośnie. Dopiero teraz, 100 lat po jego śmierci, uświadamiamy sobie, ile zawdzięczamy osobom takim jak on, otóż dzięki nim możemy dziś być wolni. Możemy być dumni z tego, że jesteśmy Polakami.

Iza Matyszewska kl. IIc